Không chỉ xuất hiện nhiều vào dịp Tết, quất hoàn toàn có thể được trồng lâu dài trong sân, vườn, ban công hay sân thượng nếu điều kiện phù hợp. Có nhà mua một chậu quất về chơi rồi tiếp tục giữ lại chăm, cũng có gia đình chủ động trồng quất vì cây xanh quanh năm, hoa thơm nhẹ và quả tạo điểm nhấn khá đẹp. Tuy nhiên, quất thuộc nhóm cây có múi, cần khá nhiều ánh sáng và đặc biệt không thích tình trạng bộ rễ bị úng kéo dài. Nếu gia đình bạn đang có một cây quất trong nhà, đây là những điều đáng lưu ý.
1. Đừng để cây quất trong nhà quá lâu chỉ vì thấy cây vẫn xanh
Quất cần ánh sáng tốt để sinh trưởng, ra hoa và nuôi quả. Vì thế, một chậu quất đặt lâu ngày trong phòng khách, hành lang tối hoặc góc nhà ít ánh sáng có thể không phải môi trường phù hợp để cây phát triển lâu dài. Nếu mua quất về trưng trong nhà, sau giai đoạn trưng bày nên đưa cây trở lại nơi có nhiều ánh sáng và thông thoáng. Với cây trồng chậu, sân, sân thượng hoặc ban công có nắng thường phù hợp hơn một góc sâu bên trong nhà. Tuy nhiên, cũng không nên chuyển đột ngột một cây đã ở nơi thiếu sáng lâu ngày ra vị trí nắng gắt cả ngày. Có thể cho cây thích nghi dần với điều kiện ánh sáng mới, đặc biệt trong thời tiết nóng.
2. Đừng thấy mặt đất khô là ngày nào cũng tưới
Một trong những lỗi dễ gặp khi chăm cây trong chậu là tưới theo lịch cố định. Có người tưới quất mỗi sáng bất kể đất còn ẩm hay đã khô, trong khi lượng nước cây cần thay đổi theo thời tiết, kích thước chậu, giá thể và vị trí đặt. Trước khi tưới, nên kiểm tra độ ẩm của đất thay vì chỉ nhìn thoáng qua bề mặt. Khi cần tưới, hãy tưới đủ để nước có thể thoát qua đáy chậu rồi để lượng nước thừa thoát đi. Điểm quan trọng là chậu quất phải thoát nước tốt. Rễ cây có múi cần cả nước lẫn không khí; tình trạng đất liên tục sũng nước có thể làm rễ thiếu oxy và tăng nguy cơ gặp các vấn đề về rễ. Nếu chậu có đĩa hứng phía dưới, cũng không nên để đáy chậu ngâm trong nước đọng kéo dài.
3. Cây đang sai quả không có nghĩa là lúc nào cũng khỏe
Một chậu quất đầy quả nhìn rất đẹp, nhưng số lượng quả không phải thước đo duy nhất để đánh giá tình trạng của cây. Đặc biệt với cây vừa mua về, một tán cây đang mang rất nhiều quả đồng thời phải duy trì lá, rễ và thích nghi với môi trường mới. Sau một thời gian, cây có thể rụng một phần lá hoặc quả khi điều kiện ánh sáng, nhiệt độ, nước tưới thay đổi. Gia đình nên quan sát toàn bộ cây. Lá có còn màu sắc bình thường không, cành có dấu hiệu khô hay không, đất có thoát nước tốt không và cây có xuất hiện sâu bệnh hay không mới là những yếu tố đáng theo dõi. Nếu cây có biểu hiện bất thường kéo dài, cần tìm nguyên nhân trước khi vội vàng tăng lượng nước hoặc bón thật nhiều phân.
4. Bón phân không phải càng nhiều thì cây càng nhanh xanh tốt
Quất trồng trong chậu có lượng đất và nguồn dinh dưỡng giới hạn nên việc bổ sung dinh dưỡng có thể cần thiết trong quá trình chăm sóc lâu dài. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa cây vàng lá hay chậm phát triển là phải lập tức bón thật nhiều phân. Bón quá mức có thể làm tăng nồng độ muối trong giá thể và gây tổn thương rễ. Với phân bón đóng gói, gia đình nên đọc kỹ hướng dẫn về liều lượng, cách pha và khoảng cách giữa các lần sử dụng; tránh tự ý tăng liều với suy nghĩ cây sẽ lớn hoặc ra quả nhanh hơn. Cũng cần nhớ rằng vàng lá có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như tưới nước không phù hợp, thoát nước kém, thiếu ánh sáng, sâu bệnh hoặc vấn đề dinh dưỡng. Muốn xử lý đúng phải nhìn tổng thể tình trạng cây thay vì chỉ dựa vào màu lá.
5. Trồng quất trong chậu lâu năm, hãy để ý cả bộ rễ và kích thước chậu
Một cây quất có thể sống trong chậu nhiều năm, nhưng chiếc chậu ban đầu không nhất thiết phù hợp mãi mãi. Theo thời gian, rễ có thể phát triển kín chậu. Nếu thấy rễ mọc dày quanh thành hoặc chui nhiều qua lỗ thoát nước, nước vừa tưới đã thoát quá nhanh, cây nhanh khô dù được chăm sóc bình thường hoặc sinh trưởng kém rõ rệt, gia đình nên kiểm tra xem cây có cần thay chậu hay xử lý bộ rễ hay không. Không cần thay chậu theo một mốc thời gian cứng cho mọi cây. Tình trạng thực tế của rễ và giá thể mới là căn cứ quan trọng. Khi chuyển sang chậu mới, cũng không nên chọn một chiếc chậu lớn quá mức chỉ để khỏi phải thay lần nữa. Chậu cần phù hợp với kích thước bộ rễ và đặc biệt phải có khả năng thoát nước.
6. Thường xuyên nhìn mặt dưới lá và những cành non
Quất cũng có thể gặp nhiều loại sâu hại thường thấy trên cây có múi. Một số đối tượng nhỏ thường tập trung ở chồi non hoặc mặt dưới lá nên nếu chỉ đứng xa nhìn tán cây, gia đình có thể không phát hiện sớm. Khi tưới hoặc chăm cây, hãy tranh thủ quan sát lá non, mặt dưới lá, cành và quả. Nếu thấy lá bị biến dạng, có đường ngoằn ngoèo bất thường, xuất hiện côn trùng nhỏ, lớp dính trên lá hoặc những mảng bất thường trên cành, nên xác định nguyên nhân trước khi xử lý. Không nên thấy vài chiếc lá có vấn đề là lập tức phun thuốc tùy ý. Với cây trồng quanh nhà, đặc biệt nếu quả có ý định sử dụng, bất kỳ sản phẩm bảo vệ thực vật nào cũng cần đúng đối tượng, đúng hướng dẫn và phù hợp với cây có múi.
7. Nếu định ăn quả, hãy chăm cây với suy nghĩ đây là cây thực phẩm
Nhiều gia đình trồng quất ban đầu chỉ để làm cảnh nhưng sau đó lại muốn hái quả pha nước, làm gia vị hoặc chế biến món ăn. Lúc này cần lưu ý rằng không phải cây quất cảnh nào mua về cũng mặc nhiên nên hái quả ăn ngay. Nếu không biết cây trước đó đã được chăm sóc bằng những loại thuốc bảo vệ thực vật hoặc sản phẩm nào, không nên tùy tiện sử dụng quả làm thực phẩm. Với cây muốn trồng lâu dài để lấy quả ăn, gia đình nên lựa chọn cây từ nguồn phù hợp và từ đó quản lý phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo hướng dành cho cây thực phẩm.
Hoặc