Rửa xong bát đĩa, việc cuối cùng thường rất nhanh. Giẻ rửa bát được xả sạch, vắt bớt nước rồi đặt lại cạnh bồn. Nếu chưa rách, không nhớt và cũng không có mùi, nhiều người mặc nhiên coi là vẫn dùng được.
Tuy nhiên, nghiên cứu của Viện Đánh giá Rủi ro Liên bang Đức BfR công bố năm 2026 cho thấy, một miếng rửa bát có thể mang lượng vi khuẩn cao mà vẫn không đổi màu hoặc có mùi khó chịu. Vì vậy, vẻ ngoài không phải lý do duy nhất quyết định đã đến lúc thay mới hay chưa.
Không hôi, chưa rách vẫn có thể dùng
Trong nghiên cứu đăng trên Journal of Food Protection, nhóm BfR thử nghiệm E. coli, Salmonella Enteritidis và Staphylococcus aureus trên miếng xốp rửa bát. Các tác nhân này có thể tăng số lượng trong vài ngày, tồn tại sau thời gian bị làm khô và chuyển sang bề mặt khác khi có tiếp xúc.
Điều đó không có nghĩa tất cả giẻ rửa bát đều không an toàn. Nguy cơ còn phụ thuộc mầm bệnh có được đưa vào hay không, dụng cụ đã tiếp xúc với loại thực phẩm nào và được bảo quản ra sao.
Điểm đáng lưu ý là mắt thường và mùi không phản ánh đầy đủ tình trạng vi sinh. Một vật dụng trông vẫn sạch có thể đã được sử dụng đủ lâu và cần thay mới, nhất là khi thường xuyên giữ ẩm và bám cặn thức ăn.
Bao lâu nên thay giẻ rửa bát một lần?
Đây là câu hỏi khó có đáp án chung cho mọi gia đình. Nghiên cứu đăng trên Scientific Reports năm 2017, dựa trên 14 miếng rửa đã qua sử dụng tại các hộ gia đình ở Đức, đề xuất thay thường xuyên, chẳng hạn mỗi tuần. Tuy nhiên, nhóm tác giả cũng cho rằng cần thêm nghiên cứu, nên mốc này phù hợp để tham khảo hơn là coi như "hạn sử dụng" bắt buộc.
Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh FSA cũng khuyến nghị các hộ gia đình giặt hoặc thay miếng rửa, khăn lau và những vật dụng tương tự ít nhất mỗi tuần. Trong khi đó, BfR không ấn định một số ngày chung cho tất cả trường hợp mà nhấn mạnh tần suất thay còn phụ thuộc vào cách sử dụng.
Như vậy, khoảng một tuần có thể là mốc để người dùng nhớ kiểm tra và cân nhắc thay mới. Nhưng nếu giẻ được dùng nhiều lần trong ngày, thường xuyên bị ẩm hoặc khó làm sạch, không nhất thiết phải chờ đủ thời gian mới thay.
Khi nào nên thay giẻ rửa bát sớm hơn?
BfR khuyến nghị nếu miếng rửa bát được dùng để làm sạch bề mặt từng tiếp xúc với thịt sống thì nên bỏ ngay sau đó. Đây là tình huống có nguy cơ nhiễm chéo nên không phù hợp để tiếp tục dùng như bình thường chỉ vì vật dụng vẫn còn mới.
Gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng yếu cũng nên thận trọng và thay mới thường xuyên hơn. Trong trường hợp này, cách giẻ được sử dụng quan trọng hơn việc nó đã tồn tại trong bếp được bao nhiêu ngày.
Sau mỗi lần dùng, việc loại bỏ vụn thức ăn, làm sạch, vắt bớt nước và đặt ở nơi thông thoáng vẫn cần thiết. Nghiên cứu năm 2022 cho thấy bàn chải rửa bát khô nhanh hơn và Salmonella giảm rõ khi treo khô, trong khi miếng xốp không cho kết quả tương tự với cùng điều kiện thử nghiệm. Vì vậy, để khô giúp hạn chế môi trường ẩm nhưng không phải lý do kéo dài thời gian sử dụng.
Mùi hôi hay vết rách vì thế chỉ nên được xem là những dấu hiệu dễ nhận biết, không phải mốc duy nhất để quyết định thời gian thay giẻ rửa bát. Mốc khoảng một tuần có thể giúp người dùng hình thành thói quen kiểm tra định kỳ. Còn việc có cần thay sớm hơn hay không nên dựa vào cách vật dụng đã được sử dụng trong căn bếp của gia đình.
Hoặc