Khi mới lên 14 tuổi, Erik Weihenmayer, người Mỹ, hoàn toàn không còn nhìn thấy ánh sáng. Căn bệnh thoái hóa võng mạc bẩm sinh (juvenile retinoschisis) âm thầm cướp đi thị lực của cậu bé từng yêu thích các hoạt động ngoài trời, khiến nhiều người tin rằng cuộc đời Erik sẽ chỉ gắn với bóng tối và sự phụ thuộc.
Erik được vinh danh là một trong những người được giới thiệu vào danh sách GWR ICON mới nhất năm 2026.
Nhưng điều xảy ra sau đó lại hoàn toàn trái ngược với mọi dự đoán. Thay vì chấp nhận giới hạn của bản thân, Erik lựa chọn đối mặt với nó. Ông học cách định hướng bằng thính giác, xúc giác và trí nhớ, rồi dần tìm đến bộ môn leo núi – một môn thể thao mà ngay cả những người có đôi mắt khỏe mạnh cũng phải cân nhắc trước khi tham gia.
Erik Weihenmayer leo lên đỉnh El Capitan để theo đuổi kỷ lục mới. Ảnh: Nationalgeographic
Những ngày đầu, Erik gặp vô vàn khó khăn. Không thể quan sát địa hình, ông phải dùng hai bàn tay để cảm nhận từng khe đá, từng điểm bám. Mỗi bước đi đều dựa vào hướng dẫn bằng giọng nói của đồng đội hoặc tiếng chuông nhỏ gắn trên ba lô của người đi trước. Trong những đoạn leo dốc hiểm trở, chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.
Dù vậy, Erik chưa bao giờ xem việc mù lòa là lý do để từ bỏ ước mơ. Sau nhiều năm khổ luyện, ngày 25/5/2001, Erik Weihenmayer chính thức ghi tên mình vào lịch sử khi trở thành người mù đầu tiên trên thế giới chinh phục thành công đỉnh Everest, nóc nhà thế giới cao 8.849 m.
Để chạm tay vào đỉnh núi cao nhất hành tinh, Erik cùng đồng đội phải vượt qua những vách băng dựng đứng, khe nứt sâu hàng chục mét, nhiệt độ xuống âm hàng chục độ C và bầu không khí loãng chỉ còn khoảng một phần ba lượng oxy so với mực nước biển.
Trong hành trình ấy, ông không nhìn thấy bầu trời, không nhìn thấy những cột mốc phía trước hay khung cảnh hùng vĩ của dãy Himalaya. Thứ dẫn đường cho Erik là âm thanh từ đồng đội, cảm giác dưới đôi tay và niềm tin mãnh liệt rằng giới hạn lớn nhất nằm trong suy nghĩ của con người.
Kỳ tích trên Everest mới chỉ là điểm khởi đầu. Không dừng lại ở đó, Erik tiếp tục thực hiện mục tiêu mà rất ít nhà leo núi trên thế giới hoàn thành: chinh phục Seven Summits – 7 đỉnh núi cao nhất trên 7 châu lục. Với thành tích này, ông trở thành người mù đầu tiên hoàn tất thử thách được xem là biểu tượng của giới leo núi chuyên nghiệp.
Weihenmayer bám vào một khe nứt trên vách đá. Ảnh chụp bởi Charley Mace, Nationalgeographic
Erik cũng nhiều lần khiến giới chuyên môn kinh ngạc khi tham gia những hành trình mạo hiểm khác. Ông vượt qua vách đá granite El Capitan nổi tiếng tại Công viên quốc gia Yosemite (Mỹ), chinh phục các thác băng dựng đứng và chèo thuyền vượt dòng sông dữ ở khu vực Grand Canyon.
Trong các chuyến leo băng, Erik không thể quan sát màu sắc hay độ dày của lớp băng như những người khác. Thay vào đó, ông dùng chiếc rìu leo núi gõ vào bề mặt để lắng nghe âm thanh vọng lại, từ đó đánh giá vị trí nào đủ chắc chắn để tiếp tục di chuyển. Khả năng cảm nhận đặc biệt này khiến nhiều người không khỏi kinh ngạc.
Không chỉ nổi tiếng với các kỷ lục, Erik còn dành phần lớn thời gian để truyền cảm hứng cho cộng đồng người khuyết tật. Ông đồng sáng lập tổ chức No Barriers, giúp những người gặp khó khăn về thể chất hoặc tinh thần vượt qua rào cản để theo đuổi mục tiêu của mình.
Theo Erik, điều đáng sợ nhất không phải là mất đi thị lực mà là đánh mất niềm tin vào bản thân.
Ông từng chia sẻ: "Điều bên trong bạn luôn mạnh mẽ hơn những trở ngại phía trước." Câu nói ấy đã trở thành phương châm sống của hàng triệu người trên thế giới.
Năm 2025, Guinness World Records đã vinh danh Erik Weihenmayer là một trong những GWR ICON – biểu tượng truyền cảm hứng toàn cầu. Đây là sự ghi nhận không chỉ dành cho những kỷ lục thể thao mà còn cho tinh thần vượt lên nghịch cảnh và khát vọng phá bỏ mọi giới hạn của con người.
Hơn hai thập kỷ sau ngày đứng trên đỉnh Everest, Erik Weihenmayer vẫn tiếp tục tham gia các chuyến thám hiểm, diễn thuyết và truyền động lực. Câu chuyện của ông là minh chứng rằng khi ý chí đủ lớn, bóng tối không thể ngăn cản con người chạm tới những đỉnh cao tưởng chừng không thể.
Từ một cậu bé mất đi ánh sáng của đôi mắt, Erik đã trở thành biểu tượng của nghị lực sống, chứng minh rằng đôi khi, chính những người không nhìn thấy thế giới lại là những người giúp cả thế giới nhìn rõ hơn sức mạnh phi thường của con người.
Khánh Linh (t/h)
Hoặc