Trong các nhà máy hiện đại, nhiều công việc từng phụ thuộc vào sức người như đóng gói sản phẩm, kiểm tra linh kiện điện tử hay vận chuyển hàng hóa đang dần được thay thế bằng robot và các hệ thống tự động hóa. Đáng chú ý, không ít thiết bị trong số này được nghiên cứu, thiết kế và chế tạo ngay tại Việt Nam, thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ nhập khẩu.
Một trong những doanh nghiệp Việt Nam tham gia lĩnh vực này là IDEA Group, có trụ sở tại TP.HCM. Doanh nghiệp tập trung phát triển robot công nghiệp, xe tự hành và các giải pháp tự động hóa, hướng tới việc giúp các nhà máy tối ưu quy trình sản xuất, giảm bớt thao tác thủ công và nâng cao năng suất.
Tuy nhiên, để những cỗ máy do kỹ sư Việt thiết kế có thể hoạt động trong các nhà máy quốc tế, doanh nghiệp phải trải qua quá trình tích lũy năng lực kéo dài nhiều năm.
Khởi đầu chỉ với 5 nhân sự, từng bước làm chủ công nghệ chế tạo robot
IDEA Group được thành lập năm 2010, do ông Đỗ Hoàng Trung sáng lập. Khi ấy, doanh nghiệp chỉ có 5 nhân sự, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực hỗ trợ thiết kế cơ khí cho thị trường Nhật Bản.
Những công việc ban đầu tập trung vào dựng mô hình 3D, bóc tách bản vẽ và thiết kế các bộ phận của máy móc. Nói cách khác, thay vì trực tiếp tạo ra một dây chuyền sản xuất hoàn chỉnh, các kỹ sư IDEA tham gia vào những công đoạn thiết kế phục vụ quá trình chế tạo thiết bị.
Đây là điểm khởi đầu khá khác biệt so với hình ảnh một doanh nghiệp sở hữu nhà máy sản xuất robot như hiện nay. Muốn bước sâu hơn vào ngành chế tạo, IDEA phải từng bước mở rộng từ thiết kế sang gia công cơ khí, lắp ráp và phát triển hệ thống điều khiển.
IDEA Group phát triển từ doanh nghiệp chỉ có 5 nhân sự thành đơn vị thiết kế, gia công cơ khí chính xác và chế tạo hệ thống tự động hóa, với nhà xưởng rộng khoảng 2.700 m² tại TP.HCM (Ảnh IDEA)
Năm 2012, doanh nghiệp góp vốn đầu tư vào một nhà máy gia công cơ khí, bắt đầu tiếp cận các đơn hàng từ doanh nghiệp Nhật Bản, Mỹ và những đối tác nước ngoài. Đến năm 2014, số lượng nhân sự tăng lên 98 người, trong khi văn phòng được mở rộng lên khoảng 300 m².
Những năm tiếp theo, IDEA phát triển hoạt động chế tạo đồ gá, thiết bị công nghiệp và các giải pháp tự động hóa. Năm 2018 đánh dấu bước mở rộng sang nghiên cứu xe tự hành AGV và robot công nghiệp, đặt nền móng cho việc phát triển những sản phẩm mang thương hiệu riêng.
Đến năm 2022, IDEA tập trung các công ty thành viên về Khu chế xuất Linh Trung tại TP.HCM, mở rộng không gian nhà xưởng lên khoảng 2.700 m². Tại đây, các hoạt động thiết kế, gia công linh kiện, lắp ráp và hoàn thiện thiết bị được kết nối để phục vụ những đơn hàng có yêu cầu kỹ thuật khác nhau.
Sau hơn 15 năm phát triển, doanh nghiệp đã tham gia nghiên cứu, thiết kế và chế tạo hơn 350 loại máy móc. Danh mục sản phẩm trải rộng từ thiết bị thực hiện những công đoạn riêng lẻ đến các hệ thống tự động hóa tích hợp nhiều chức năng.
Một trong những sản phẩm đáng chú ý nhất là dòng xe tự hành IDONKEY. Thay vì cần người điều khiển liên tục, thiết bị được phát triển để vận chuyển nguyên liệu và hàng hóa giữa các khu vực trong nhà máy theo quy trình đã được thiết lập.
IDEA cũng phát triển các dòng robot di động IGR-AMR với nhiều mức tải trọng, gồm 150 kg, 300 kg và 600 kg. Một số mẫu sử dụng công nghệ điều hướng SLAM, cho phép robot xây dựng bản đồ và xác định vị trí trong môi trường hoạt động. Độ chính xác định vị của các phiên bản được doanh nghiệp công bố có thể đạt khoảng ±5 mm.
Đáng chú ý, IDEA đã hoàn thiện 5 mẫu xe tự hành và thương mại hóa sản phẩm cho khách hàng tại Nhật Bản và Mỹ. Dòng sản phẩm này đạt tỷ lệ nội địa hóa khoảng 60%, với mục tiêu nâng lên 70–80% trong tương lai.
Việc gia tăng tỷ lệ nội địa hóa có ý nghĩa bởi một thiết bị tự động không chỉ cần phần khung cơ khí. Robot còn phải kết hợp động cơ, hệ thống điều khiển, cảm biến, phần mềm và nhiều bộ phận khác để hoạt động chính xác, ổn định trong môi trường công nghiệp. Đối với doanh nghiệp Việt, làm chủ thêm những thành phần này đồng nghĩa với việc có thể tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, thay vì chỉ gia công theo thiết kế của đối tác.
Xe tự hành IDONKEY do IDEA phát triển phục vụ vận chuyển nguyên liệu và hàng hóa trong nhà máy (Ảnh IDEA)
Hơn 250 khách hàng quốc tế và tham vọng đưa máy móc Việt Nam bước vào các nhà máy lớn
Từ một doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ thiết kế cơ khí, IDEA hiện đã mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực, bao gồm chế tạo máy theo yêu cầu, gia công cơ khí chính xác, robot công nghiệp, xe tự hành và các giải pháp tự động hóa nhà máy.
IDEA Group cho biết đã trở thành đối tác cung cấp sản phẩm, dịch vụ kỹ thuật và giải pháp công nghệ cho hơn 250 doanh nghiệp, với khách hàng tại Nhật Bản, Mỹ và Việt Nam. Doanh nghiệp cũng mở rộng hoạt động kinh doanh quốc tế, thành lập văn phòng đại diện tại Nhật Bản và Mỹ.
Tuy nhiên, việc tiếp cận những thị trường này không chỉ nằm ở khả năng bán được một thiết bị. Với máy móc công nghiệp, khách hàng còn quan tâm đến độ chính xác, khả năng hoạt động liên tục, tính an toàn, thời gian bảo trì và mức độ tương thích với dây chuyền đang sử dụng.
Chẳng hạn, một máy kiểm tra sản phẩm tự động không chỉ cần nhận diện lỗi mà còn phải thực hiện công việc đủ nhanh để không làm gián đoạn toàn bộ dây chuyền. Tương tự, robot vận chuyển phải di chuyển đúng vị trí, nhận và giao hàng chính xác, đồng thời phối hợp được với những thiết bị khác trong nhà máy.
Đó là lý do các giải pháp tự động hóa thường phải được thiết kế phù hợp với nhu cầu riêng của từng khách hàng. Một hệ thống dùng trong nhà máy chế biến thực phẩm có thể khác đáng kể so với dây chuyền lắp ráp linh kiện điện tử hoặc sản xuất thiết bị ô tô.
Với IDEA, việc phát triển những sản phẩm mang thương hiệu riêng như robot công nghiệp IROBOT và xe tự hành IDONKEY là bước đi nhằm gia tăng sự chủ động về công nghệ. Thay vì chỉ thiết kế hoặc chế tạo theo từng đơn đặt hàng, doanh nghiệp có thể tiếp tục hoàn thiện các dòng thiết bị để phục vụ nhiều nhóm khách hàng khác nhau.
Cùng với quá trình mở rộng sản phẩm và thị trường, doanh thu của IDEA Group năm 2025 đạt gần 200 tỷ đồng. Con số này cho thấy quy mô kinh doanh của một doanh nghiệp Việt đang tham gia vào lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật cao và sự cạnh tranh lớn từ các nhà sản xuất nước ngoài.
IDEA Group còn phát triển các giải pháp robot công nghiệp, đóng gói, xếp dỡ và kiểm tra sản phẩm tự động, phục vụ nhiều lĩnh vực sản xuất (Ảnh IDEA)
Tuy nhiên, ý nghĩa của việc phát triển robot trong nước không chỉ nằm ở những hợp đồng xuất khẩu hay doanh thu của doanh nghiệp.
Với các cơ sở sản xuất thực phẩm, đồ uống, hàng tiêu dùng và linh kiện điện tử tại Việt Nam, sự xuất hiện của những nhà cung cấp thiết bị tự động hóa nội địa mang lại thêm lựa chọn khi đầu tư và nâng cấp dây chuyền. Doanh nghiệp có thể tìm kiếm các giải pháp được thiết kế theo nhu cầu thực tế, đồng thời tiếp cận đội ngũ kỹ thuật trong nước khi cần bảo trì hoặc cải tiến thiết bị.
IDEA cũng tập trung các hoạt động đào tạo kỹ sư thiết kế và tự động hóa, hướng tới phát triển đội ngũ nhân lực có khả năng làm việc trực tiếp với thiết bị công nghiệp. Đây cũng là một phần trong quá trình xây dựng năng lực công nghệ lâu dài, bởi máy móc hiện đại chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đi cùng đội ngũ nhân sự phù hợp.
Nhìn rộng hơn, những cỗ robot vận chuyển hàng hóa hay cánh tay máy đóng gói sản phẩm không hiện hữu trực tiếp trong các gia đình nhưng chúng âm thầm tham gia vào quá trình sản xuất những món đồ mà người Việt sử dụng hằng ngày.
Và phía sau những thiết bị âm thầm làm việc ấy đang dần có sự góp mặt của đội ngũ kỹ sư, doanh nghiệp công nghệ trong nước. Sự phát triển của IDEA Group là một ví dụ về hành trình đưa năng lực thiết kế và chế tạo của Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi sản xuất công nghiệp toàn cầu.
Nguồn: IDEA Group
Hoặc