Tàu rời bến phải có nhật ký khai thác điện tử
Sáng 19/10, có mặt tại Cảng cá Quy Nhơn (phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai) vào lúc cao điểm các tàu cá chuẩn bị ra khơi. Ở phòng làm thủ tục ra, vào cảng, rất đông ngư dân đang đợi để cài đặt ứng dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử trên điện thoại di động.
Ở cảng cá Quy Nhơn, ngư dân chuẩn bị nguyên, nhiên liệu chuẩn bị ra khơi.
Trò chuyện với chúng tôi, ngư dân Đỗ Kim Dũng, chủ tàu cá BĐ-91556.TS, nói: "Ban đầu chưa thành thạo cũng hơi lúng túng, nhưng qua chuyến biển thứ 2 thì quen rồi. Nhật ký điện tử ổn định, sử dụng nhanh, gọn và chính xác. Trên biển, khi thả lưới thì nhấn nút, thu lưới nhấn nút, vậy là đã ghi lại đầy đủ mẻ cá đó khai thác ở đâu, giờ nào. Về bờ mở app ra là thông tin đầy đủ liền".
Không riêng gì ông Dũng mà hầu hết những chủ tàu cá khai thác xa bờ ở tỉnh Gia Lai đã bắt đầu quen với việc ra, vào cảng thay vì mang sổ ghi chép khai thác bằng giấy thì mang điện thoại thông minh với ứng dụng nhật ký khai thác điện tử để làm thủ tục.
Một chủ tàu cá cài đặt nhật ký điện tử khai thác thủy sản trước khi làm thủ tục cho tàu rời bến tại Cảng cá Quy Nhơn.
Gia Lai là một trong những địa phương đầu tiên của cả nước được Cục Thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chọn thí điểm ứng dụng nhật ký khai thác điện tử từ năm 2024. Sau thời gian thử nghiệm, từ ngày 11/6/2026, tỉnh này chính thức đưa hệ thống vào vận hành, nhằm phục vụ quản lý nghề cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản và nâng cao hiệu quả công tác quản lý đội tàu.
Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá tỉnh Gia Lai, cho hay, hiện 100% tàu cá (tính tàu cá từ 12m trở lên) rời bến đều phải cài đặt và sử dụng nhật ký khai thác điện tử. Tàu cá chấp hành đầy đủ quy định thì cảng cá mới phê duyệt cho xuất bến. Căn cứ vào đó thì lực lượng biên phòng mới tiếp tục phê duyệt để tàu ra khơi. Khi tàu cập cảng tiêu thụ sản phẩm cũng phải thực hiện như vậy.
Cảng cá Tam Quan hiện có khoảng 2.000 tàu cá lớn nhỏ thường xuyên neo đậu. Ảnh: Tín Phan.
Không riêng gì cảng cá Quy Nhơn, mà ở cảng cá Tam Quan (phường Hoài Nhơn Bắc), việc áp dụng nhật ký điện tử giúp công tác kiểm soát nguồn gốc sản phẩm tốt hơn. Theo đơn vị quản lý Cảng cá Tam Quan, tại cảng thường xuyên có khoảng 2.000 tàu lớn nhỏ thường xuyên neo đậu, mỗi năm tiếp nhận 20.000 tấn hải sản các loại. Việc bắt buộc ghi nhật ký điện tử cho từng chuyến biển giúp cơ quan chức năng xác nhận, chứng nhận nguồn gốc sản phẩm chính xác hơn.
Nói về việc này, ông Nguyễn Thanh Ân (phường Hoài Nhơn Bắc), một trong những ngư dân đầu tiên tham gia thí điểm ứng dụng ghi nhật ký khai thác thủy sản điện tử tại tỉnh, cho biết sau gần 2 năm sử dụng, ông đã thành thạo ứng dụng. "Nếu tính nhật ký điện tử so với nhật ký viết tay thì nhật ký điện tử nhanh, tiện, hiệu quả. Mình khai thác được loại nào thì mình ghi vào nhật ký, tổng sản lượng bao nhiêu thì sẽ cập nhật trên đó, không cần phải viết tay nữa. Dùng thành thạo rồi thì thuận lợi lắm. Số lượng có đó rồi, khi vào bờ làm thủ tục cũng nhanh hơn".
Ngư dân Nguyễn Thanh Ân (bên trái ảnh) giới thiệu về ứng dụng nhật ký khai thác điện tử trên tàu cá.
Ngư dân thuận lợi, đơn vị quản lý giảm áp lực và ngay cả bên tiêu thụ sản phẩm cũng ghi nhận lợi ích từ nhật ký khai thác điện tử. Ông Nguyễn Xuân Nhật (đại diện cơ sở thu mua cá ngừ đại dương Đông Khang, tỉnh Gia Lai), chuyên mua bán sản phẩm tại Cảng cá Tam Quan, nói: "Có nhật ký khai thác điện tử nên chúng tôi nắm rõ được thông tin về sản phẩm của tàu nào, khai thác ở đâu, minh bạch được đầu vào nguyên liệu".
Kiểm soát, giảm đội tàu, hướng tới nghề cá bền vững
Cùng với áp dụng nhật ký điện tử, tỉnh Gia Lai tiến hành kiểm kê và số hóa toàn bộ đội tàu của tỉnh. Thông tin về các tàu cá của tỉnh đã được cập nhật chi tiết trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase và các nền tảng số của ngành thủy sản. Cùng với đó, lực lượng chức năng của tỉnh phối hợp với nhau chặt chẽ, phân loại từng nhóm tàu. Những tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, đặc biệt là tàu "3 không" - không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép khai thác sẽ bị đưa ra khỏi danh sách quản lý.
Theo Ban quản lý cảng cá tỉnh Gia Lai, hiện tỉnh này áp dụng vận hành ứng dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử đối với tàu cá có chiều dài từ 12m trở lên.
Thông tin rõ hơn về vấn đề này, ông Trần Văn Vinh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở NN&MT tỉnh Gia Lai) cho hay, hiện Sở đang phối hợp rà soát việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống nhật ký điện tử với các hệ thống quản lý chuyên ngành, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn cho ngư dân.
Ông Vinh cho hay, để hỗ trợ ngư dân trong quá trình chuyển đổi số, tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều chính sách thiết thực. Giai đoạn 2026-2027, mỗi tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên được hỗ trợ 330.000đ/tháng tiền thuê bao thiết bị giám sát hành trình. Khoảng 4.000 tàu cá có chiều dài từ 12m trở lên khi sử dụng nhật ký khai thác điện tử cũng được hỗ trợ 200.000đ/tháng nhằm góp phần giảm chi phí vận hành cho chủ tàu.
Cùng với công tác quản lý, tỉnh cũng đã triển khai chính sách hỗ trợ giải bản các tàu cá cũ, hiệu quả kinh tế thấp hoặc không đủ điều kiện hoạt động. Thông qua các nguồn lực hỗ trợ thiết thực từ ngân sách địa phương và trung ương, hàng trăm chủ tàu đã được thẩm định và phê duyệt kinh phí hỗ trợ giải bản.
Ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, thông tin thêm, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh còn khoảng 3.800 tàu cá, giảm gần 34% so với năm 2025. Sản lượng khai thác dự kiến đạt 250.000 tấn, giảm 40.000 tấn so với hiện nay, tỉ lệ ứng dụng công nghệ cao trong khai thác đạt 60–70%. 100% tàu cá từ 12m trở lên phải lắp thiết bị giám sát hành trình và sử dụng nhật ký điện tử. Tỉnh cũng sẽ xây dựng các mô hình liên kết chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ, phát triển du lịch gắn với nghề cá.
Gỡ "thẻ vàng" IUU: "Thời gian không còn nhiều, chỉ còn cách dốc toàn lực"
Hoặc