Đây là thực tế mà nhiều bác sĩ hô hấp thường xuyên gặp phải.
Một người đàn ông vẫn khám sức khỏe đều đặn nhưng vẫn phát hiện ung thư phổi giai đoạn muộn
Ông Châu (62 tuổi) là một trường hợp điển hình.
Sau khi nghỉ hưu, ông dành phần lớn thời gian đưa đón cháu, đi chợ, nấu ăn và tập thể dục nhẹ mỗi sáng. Dù có tiền sử hút thuốc gần 40 năm và thỉnh thoảng ho, ông luôn cho rằng đó là chuyện bình thường của người hút thuốc.
Điều khiến gia đình càng yên tâm là năm nào ông cũng khám sức khỏe định kỳ, trong đó có chụp X-quang phổi. Tất cả đều không ghi nhận bất thường đáng lo ngại. Thế nhưng khoảng nửa năm gần đây, cơ thể ông bắt đầu xuất hiện nhiều dấu hiệu lạ.
Đầu các ngón tay dần phình to bất thường, cánh tay phải thường xuyên tê mỏi, ngực phải và vùng lưng đau âm ỉ. Ông nghĩ mình chỉ mệt vì chăm cháu hoặc bị thoái hóa nên tự dán cao, massage, uống thuốc ho.
Các triệu chứng không những không giảm mà còn nặng hơn. Ông bắt đầu ho nhiều, có lúc xuất hiện lẫn máu trong đờm.
Khi được gia đình đưa đi chụp CT ngực, bác sĩ phát hiện một khối u lớn ở phổi phải. Kết quả chẩn đoán cho thấy ung thư phổi đã ở giai đoạn tiến triển.
Điều khiến cả gia đình băn khoăn là: vì sao vẫn khám sức khỏe hàng năm nhưng đến khi phát hiện thì bệnh đã muộn?
Vì sao ung thư phổi thường được phát hiện muộn?
Theo các bác sĩ hô hấp, đây là thắc mắc rất phổ biến.
Một trong những nguyên nhân là chụp X-quang ngực thông thường có thể bỏ sót những tổn thương nhỏ , đặc biệt là các nốt có kích thước dưới 1 cm hoặc nằm ở vị trí bị tim, xương sườn hay cơ hoành che khuất.
Đến khi khối u hiện rõ trên phim X-quang thì nhiều trường hợp bệnh đã tồn tại trong thời gian dài và bắt đầu xâm lấn các mô xung quanh.
Ngoài ra, nhu mô phổi gần như không có các thụ thể cảm nhận đau . Vì vậy, khi khối u còn nhỏ, người bệnh hầu như không cảm thấy bất thường.
Chỉ khi khối u lan tới màng phổi, thành ngực hoặc chèn ép các dây thần kinh, những triệu chứng rõ ràng mới bắt đầu xuất hiện.
Đáng tiếc là phần lớn các dấu hiệu này lại rất dễ bị nhầm với bệnh xương khớp, thoái hóa hay viêm phế quản thông thường.
Bác sĩ cảnh báo "1 dày - 1 tê - 2 đau" có thể là tín hiệu bất thường của phổi 1. Đầu ngón tay dày lên bất thường
Đây là dấu hiệu gọi là ngón tay dùi trống .
Đầu ngón tay trở nên tròn, to hơn bình thường, móng cong xuống, vùng quanh móng căng bóng.
Không ít người cho rằng đây chỉ là biểu hiện của tuổi già, thiếu canxi hoặc bệnh xương khớp.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ngón tay dùi trống có thể liên quan đến tình trạng thiếu oxy mạn tính do bệnh phổi và được ghi nhận ở một số bệnh nhân ung thư phổi, đặc biệt là ung thư biểu mô tế bào vảy.
Nếu đầu ngón tay thay đổi hình dạng mà không có nguyên nhân rõ ràng, người bệnh nên đi khám thay vì chỉ điều trị các bệnh lý về khớp.
2. Tê vai, tê cánh tay kéo dài
Nhiều người trung niên bị tê tay thường nghĩ ngay đến thoái hóa đốt sống cổ.
Tuy nhiên, nếu khối u nằm ở đỉnh phổi (u Pancoast), nó có thể chèn ép đám rối thần kinh cánh tay, gây đau và tê vùng vai, cánh tay, thậm chí lan xuống các ngón tay.
Điểm khác biệt là triệu chứng này thường kéo dài, không cải thiện sau nghỉ ngơi hoặc điều trị thoái hóa thông thường và có xu hướng nặng dần theo thời gian.
3. Đau ngực kéo dài
Ở giai đoạn đầu, ung thư phổi thường không gây đau.
Nhưng khi khối u lan đến màng phổi hoặc thành ngực, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau âm ỉ, đau tăng khi ho hoặc hít sâu.
Không ít người nhầm lẫn với đau cơ, đau dây thần kinh liên sườn hoặc hậu quả của những cơn ho kéo dài.
4. Đau vai hoặc đau lưng dai dẳng
Khác với đau do căng cơ hay viêm quanh khớp vai thường giảm khi nghỉ ngơi, đau do khối u phổi thường là cảm giác đau sâu bên trong, kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Massage, chườm nóng hay dán cao thường không mang lại hiệu quả rõ rệt.
Nếu ung thư đã di căn tới xương sườn hoặc cột sống, cơn đau sẽ ngày càng dữ dội hơn.
Không hút thuốc vẫn có thể mắc ung thư phổi
Hút thuốc là yếu tố nguy cơ hàng đầu, nhưng không phải duy nhất.
Theo các chuyên gia, nguy cơ ung thư phổi cũng tăng ở những người:
Hít khói thuốc thụ động trong thời gian dài. Thường xuyên tiếp xúc với khói bếp, bụi hoặc hóa chất nghề nghiệp. Có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi. Mắc bệnh phổi mạn tính như COPD, xơ phổi...
Trên thực tế, không ít phụ nữ chưa từng hút thuốc vẫn được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô tuyến phổi.
Ai nên tầm soát ung thư phổi?
Hiện nay, CT ngực liều thấp (Low-dose CT) được xem là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao.
So với X-quang, phương pháp này có thể phát hiện những nốt phổi chỉ vài milimet với mức phơi nhiễm tia X thấp hơn CT thông thường.
Những người nên cân nhắc tầm soát định kỳ gồm:
Người từ 40-50 tuổi trở lên có nhiều yếu tố nguy cơ.
Người hút thuốc lâu năm hoặc đã bỏ thuốc.
Người thường xuyên hít khói thuốc.
Người mắc bệnh phổi mạn tính.
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi.
Người thường xuyên tiếp xúc với bụi, hóa chất hoặc khói bếp.
Đừng bỏ qua những tín hiệu tưởng như "bệnh vặt"
Nếu xuất hiện các dấu hiệu như ngón tay dùi trống, tê vai cánh tay kéo dài, đau ngực hoặc đau vai lưng không rõ nguyên nhân , đặc biệt khi đi kèm ho dai dẳng, ho ra máu hoặc sụt cân bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám.
Các chuyên gia nhấn mạnh, ung thư phổi không phải lúc nào cũng có triệu chứng điển hình ở giai đoạn đầu. Vì vậy, thay vì chờ đến khi xuất hiện những biểu hiện rõ rệt, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và tầm soát đúng đối tượng vẫn là chìa khóa giúp nâng cao cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn còn có thể điều trị hiệu quả.
Hoặc